Yeryüzü Şekilleri

Kör Vadi

Kör Vadi’nin bir diğer adı da Çıkmaz Vadi’dir. Karstik arazilerde akarsuların kayaçları eritmesi kolay olduğundan akarsular bir düdenden yer altına geçerek akışını yer yer yer altında devam ettirir. Bu tür akarsuların yeryüzünde akışa devam etmediği vadi kısımlarına Kör(Çıkmaz) Vadi denir.

Yeryüzü Şekilleri

Düden

Kalkerli arazilerde erime sonucu oluşan, yüzeyden akışa geçen suların yeraltına yöneldiği kanallardır. Genellikle daire biçimindedir. Düdenlere Halk Arasında Verilen İsimler Halk arasında “subatan, suyutan” gibi adlar verilmiştir. Kalkerli arazilerde suyun yüzeyi aşındırarak yer altına geçmesi kolay olduğundan bu araziler yeraltı suyu bakımından zengindir. Düdenler bu yeraltı sularını birbirine bağlayan kanal işlevi görürler.

Yeryüzü Şekilleri

Obruk

Yerin altında bulunan mağara ve galerilerin tavanlarının çökmesiyle oluşmuş kuyu biçiminde bir aşınım şeklidir. Derinlikleri yüzlerce metreyi bulabilir. Obrukların içerisine zamanla suların dolması ile bir göl meydana gelebilir. Ülkemizde Nerelerde Görülür Konya bölümünde sıkça rastlanır. Obruk platosu adını bu karstik oluşum şeklinden almıştır. Timraş, Kızören, Kuruobruk bu obruklardan bazılarıdır. Mersin’deki Cennet-Cehennem obrukları turistik değere sahip […]

Yeryüzü Şekilleri

Polye

Karstik aşınım şekillerinden en büyüğüdür. Karstik kayaçlar aşınmaya dayanıksız olduğu için karstik arazilerde hem çukurluklar oluşur hem de zamanla bu çukurluklar genişler ve birleşir. Genişlikleri bir kaç kilometreden 45-50 kilometreye kadar değişebilir. Polye Nasıl Oluşur? Polyelerin oluşmasında da diğer bir karstik aşınım şekli olan uvalaların büyüyüp birleşmesi ana etkendir. Polyelerin oluşumunda zaman zaman karstik erimelere […]

Yeryüzü Şekilleri

Uvala

Uvala Nasıl Oluşur? Kalker kolay eriyebilen bir kayaç olduğu için kalkerli arazilerde ki küçük çukurluklar zamanla hem derine doğru hem de yanlara doğru aşınarak genişler.  Aralarındaki sınır niteliğinde kısımlar ortadan kalkar bu şekilde uvalalar oluşur. Uvala ve Dolin Arasındaki Farklar Uvalaların tabanlarında kalkerlerin aşınmadan kalan kısımları çıkıntılar oluşturur bu sayede uvalalar ve dolinler ayırt edilebilir. […]

Yeryüzü Şekilleri

Dolin

Karstik kayaçlar su ile temasında kolay çözünebilen kayaçlardır. Bu yüzden karstik kayaçların bulunduğu alanlarda arazi bu çözünmelerden kaynaklanan çukurlarla doludur. Dolinler bu çukurların en küçüğüdür.  Genişlikleri 1-2 metre, derinlikleri yine 1-2 metre olabilir. Dolin Nasıl Oluşur? Karstik bir aşınım şekli olan lapyaların büyüyüp birleşmesi ile dolinler oluşur. Oluşumlarını 2 farklı başlığa ayırabiliriz. Bunlar erime dolinleri […]

Yeryüzü Şekilleri

Lapya

Lapya karstik aşınım şekillerinden en küçüğüdür. Karstik kayaçlardan çözünmeye dayanıksız olan kalker üzerinde su yüzeysel akışa geçerek oluk şeklinde küçük kanallar oluşturur. Lapya Ülkemizde Nerelerde Görülür? Akdeniz Bölgesi’nde yaygındır. Özellikle Konya Seydişehir’de en güzel örneklerini görmek mümkündür.

Yeryüzü Şekilleri

Karstik

Karst Topoğrafyası Nedir? Karst topoğrafyası ve karstlaşma gibi isimlerle de bilinen karst topoğrafyası, karstik kayaçlar dediğimiz kalker (kireçtaşı), jips  (alçıtaşı), dolomit gibi kayaçların su ile teması sonrasında meydana gelen şekillerin bulunduğu topoğrafyadır. Dünyada bir kayaca özgü topoğrafya isimlendirmesi açısından tek örnektir. Jips (Alçıtaşı) Hakkında Karstik kayaçlar içerisinde aşınmaya karşı en dayanıksız olan jips (alçıtaşı) çok […]

Yeryüzü Şekilleri

Göl

GÖLLER Göl Nedir? Karalarda çeşitli sebeplerden ötürü meydana gelen çukurlukların bir şekilde su ile dolması sayesinde oluşan yeryüzü şekillerine göl denir. Gölleri denizlerden ayıran en önemli özellik, dört tarafının da kara ile çevrili olmasıdır. Göller oluştuktan sonra yeryüzü ya da yeraltı sularıyla beslenir ve bu şekilde kuruma olanağı ortadan kalkmış olur. Dünya üzerinde karaların %2’lik […]

Yeryüzü Şekilleri

DAĞ

Dağ Nedir? Çevresindeki araziye kıyasla daha eğimli ve daha yüksek olan yer şekillerine dağ denir. Dağların birçok çeşidi mevcuttur. Bunlardan bazıları sıradağları, yanardağlar ve aşınma dağlarıdır. Dağlar dört bölümde oluşmakta incelenmektedir: kıvrılma, kırılma,  aşınma ve yanardağ. Dağ Nasıl Oluşur? Dağlar kıvrılma, kırılma, aşınma ve yanardağ olmak üzere dört farklı şekilde oluşum gösterirler. a) Kıvrılma Dağları  […]