Yeryüzü Şekilleri

Tafoni

Rüzgar aşındırması sonucu ortaya çıkan Tafoni, kurak bölgelerde kısmi yağışlarla kayaçların su temas eden yerleri direncini kaybeder. Rüzgar aşındırması da bu bölgelerde etkili olduğu için dirençsizleşen kayaçlar rüzgarın da etkisiyle aşınarak oluk şeklinde kavuklara dönüşür. Bu olaya benzeyen aşınım şekline Tafoni denir.

Yeryüzü Şekilleri

Mantarkaya

Rüzgar aşındırmaları sonucu meydana gelen şekillerden Mantarkaya, rüzgarın önüne kattığı kum tanelerini ulaşabildiği kayaçların yere yakın olan alt kısımlarına çarparak kayacın altını aşındırmasıyla meydana getirdiği şekildir. Kayacın üst kısmı aşamadığı için şapka gibi kalır. Mantara benzediği için “Mantarkaya” adını almıştır. Diğer adı Şeytan Masası’dır. ABD’de Hodorock, Sahra Çölünde Gur adı verilir.

Yeryüzü Şekilleri

Korrazyon

Rüzgar aşındırmaları sonucu ortaya çıkan yeryüzü şekillerinden Korrazyon, rüzgar aşındırmasının güçlü olduğu kurak bitki örtüsünden yoksun alanlarda rüzgarın önüne kattığı kum tanelerini kayaçlara çarptırarak yaptığı aşındırmadır.

Yeryüzü Şekilleri

Hamada

Rüzgarla oluşan yeryüzü şekillerinden Hamada, rüzgarların kurak ve yarı kurak bölgelerde taşıyabileceği daha küçük materyalleri uzaklaştırarak büyük materyallerin kalmasına sebep olur. Çöllerin zeminini kaplayan bu büyük boyutlu materyaller arazinin kaldırım gibi görünmesine neden olur. Oluşan bu şekle Hamada denir. Diğer adı Çöl Kaldırımı’dır.

Yeryüzü Şekilleri

Lös

Rüzgar biriktirmesi sonucu ortaya çıkan yer şekillerinden Lös, rüzgar biriktirmesinin kuvvetli olduğu nispeten nemli alanlarda kumulları biriktirmesiyle oluşan kalın toprak örtüleridir.

Yeryüzü Şekilleri

Barkan

Rüzgar biriktirmesi sonucu meydana gelen yer şekillerinden Barkan, rüzgar biriktirmesinin kuvvetli olduğu alanlarda rüzgarın kumulları biriktirerek hilal şekline getirmesi sonucu oluşur. Eğimin az olduğu taraf hakim rüzgar yönünü gösterir.

Yeryüzü Şekilleri

Yardang

Rüzgar aşındırması sonucu ortaya çıkan yer şekillerinden Yardang, rüzgarın korrazyon yaparak yamaçlardaki gevşek malzemeleri aşındırıp geride sert materyalleri yamaçlarda bırakmasıyla meydana gelir. Aşınmadan arta kalan köşeli çıkıntılı kısımlardır.

Yeryüzü Şekilleri

Şahit Kaya

Rüzgar aşındırmasıyla ortaya çıkan yer şekillerinden Şahit Kaya, rüzgarın, direnci düşük malzemeleri aşındırması sonucu meydana gelen şekildir. Rüzgar aşındırmasının kuvvetli olduğu kurak ve yarı kurak alanlarda rüzgarın kolay aşınan malzemeleri aşındırması ile aşınmadan arta kalan kısımların silindir şeklinde ortaya çıkması sonucu Şahit Kaya ortaya çıkar. Diğer adı Şahit Tepe’dir.

Yeryüzü Şekilleri

Drumlin

Buzulların oluşturduğu yeryüzü şekillerinden Drumlin, buzulların birikim şekillerine göre oluşturduğu şekiller başlığında incelenmektedir. Buzulların taşıyıp biriktirdiği malzemeleri, alt tarafında erime ile oluşan küçük akarsuların balina sırtı şeklinde biriktirmesi ile meydana gelir. Drumlinlerin en ayırt edici özelliği balina sırtına benzemesidir. Drumlin Ülkemizde Nerelerde Görülür? Ülkemizde buzul barındıran yüksek dağlarda drumlin adı verilen yeryüzü şekillerine rastlanabilmektedir.